محمد كاظم رحمان ستايش
8
آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى )
آراء در جرح و تعديل ، و انتخاب رأى خويش ، در كتاب ثبت نمايد . در اين شيوه نيز نامهاى موجود در هر بخش براساس حروف الفبا تنظيم مىشود . 4 . تأليف براساس فهرستنگارى در اين شيوه ، نام مؤلفان مبناى نوشتن كتاب قرار مىگيرد و مؤلف در اين نگارشها به دنبال فهرست كردن نام صاحبان كتابهاست . در نگارش كتاب فهرست شيخ طوسى و رجال نجاشى اين شيوه دنبال شده است و در مرتبه بعد و در چينش اسامى روات ، نظم الفبايى رعايت شده است . اين چهار نمونه شيوهء تأليف رجالى ، مشهورترين اينگونه تأليفات است ؛ اما شيوههاى ديگرى نيز در تأليفات رجالى وجود دارد ، از جمله : مشيخه ، تجريد الاسانيد ، فوايد و تراجم بيوتات و خاندانها و ضبط اسامى مشتبه . اما در دورههاى متأخر تأليفات رجالى ديگرى ديده مىشود كه آنها هم از مجموعه كتابهاى رجالى به حساب مىآيند ، ولى شيوههاى خاص خود را دارند . آنچه در تمامى اين تأليفات مشترك است بيان قواعد و فوايد كلى رجالى و ضوابط رجالى است . 5 . كتب رجالى تحقيقى در انواع گذشته غالبا محتواى عمدهء كتابها نام روات و معرفى تكتك آنها بود ، اما اهتمام برخى از تأليفات رجالى به ذكر نام تكتك روات و تعيين حال آنها نيست بلكه نكات و مباحث رجالى كه حاصل تحقيق و بررسى است مطرح مىشود . ما از اين كتابها با عنوان كتب رجالى تحقيقى ياد مىكنيم . اينگونه كتابها خود به شيوههاى زير تأليف شده است : 1 . فوايدنگارى . گاه رجاليون در حين بررسى روات به نكاتى دست مىيابند ، براى مثال به منظور از كنيه ابو جعفر كه در بسيارى از اسناد كافى آمده است يا مراد از فلان نام يا فلان كنيه كه در سند ذكر شده است دست مىيابند و اين نكات را در كتبى متذكر مىشوند . به اين ترتيب كتبى مشتمل بر فهرستى از فوايد رجالى فراهم